Znajdź nocleg:



Cena od
Cena do
Szukana fraza

Wielkanoc dawniej i dziś

Aktualności PL 2015-03-26

Wielkanoc na Warmii i Mazurach, nazywana Wielganocą, obchodzona była poza uroczystościami kościelnymi jednakowo w obydwóch i na Warmi i na Mazurach.

WIELKI POST

Zapowiedzią wiosennego cyklu obrzędowego była i jest Środa Popielcowa – pierwszy dzień postu wielkanocnego. Z dniem Popielca, noszącego na Warmii nazwę Sucha Środa, a na Mazurach Popielnik, nie wiążą się żadne specyficzne zwyczaje. Jak w całej Polsce, we wszystkich kościołach podczas nabożeństw posypuje się głowy wiernych popiołem z ubiegłorocznych palm wielkanocnych. Księża sypiąc popiół na głowy, przypominają wszystkim o śmierci i przemijaniu rzeczy ziemskich słowami: Pamiętaj człowieku, że z prochu powstałeś i w proch się obrócisz.

Środa Popielcowa w kulturze ludowej była przejściem z karnawałowego czasu zabawy w ciszę i skupienie. Podczas Wielkiego Postu następowała cisza i ukojenie. W bardzo wielu domach, a szczególnie na wsi, mięso, tłuszcze zwierzęce oraz cukier, miód i nabiał znikały na całe sześć tygodni z jadłospisu. Gospodynie myły i starannie wyparzały wszystkie naczynia, aby nie pozostał na nich żaden ślad tłuszczu i smak mięsa, a patelnie wyrzucano przez okno albo wieszano w lesie bądź na strychu. Żywiono się głównie skromnymi potrawami takimi jak żur postny, ziemniaki, gotowana i surowa kapustą kwaszona, śliwki suszone, gotowana brukiew, śledzie. W niedzielę zaś obiad był nieco bardziej obfity. Podczas Wielkiego Postu wiele osób rezygnowało również z picia alkoholu i palenia tytoniu. W trakcie postu niedozwolona była nawet muzyka, a więc ustawały śpiewy i wszelkie zabawy, nawet  dzieci nie mogły się śmiać i krzyczeć.

 

Czterdziestodniowy Wielki Post zamykany jest obchodami liturgii Wielkiego Tygodnia, które rozpoczynają się w Niedzielę Palmową, czyli ostatnią niedzielę przed świętami Zmartwychwstania. Ostatnie dni Wielkiego Tygodnia, począwszy od wielkoczwartkowego wieczoru, należą już do Triduum Paschalnego. Obejmuje ono, związane z misterium eucharystycznym, uroczystości Wielkiego Czwartku, wielkopiątkowe wspomnienia męki i śmierci Chrystusa, poprzedzone wielogodzinną adoracją Bożego Grobu radosne przeżycia Wigilii Paschalnej — nocy Wielkiej Soboty, aż po triumf Niedzieli Zmartwychwstania Pańskiego. Wydarzenia Wigilii otwierają okres wielkanocny.

 

NIEDZIELA PALMOWA

W tym dniu Kościół święci triumfalny wjazd Jezusa Chrystusa, który jechał na osiołku do Jerozolimy. Witany był przez tłum ludzi rzucających na drogę, gałązki oliwne i palmowe. Najważniejszą uroczystością kościelną Niedzieli palmowej są procesje z palmami. Już w IV wieku procesje te, jako pierwsi, obchodzili chrześcijanie jerozolimscy, zaś obrzęd święcenia gałązek zielonych, czyli palm wielkanocnych, wprowadzono do liturgii Niedzieli Palmowej w XI wieku.

Palmy polskie najczęściej przypominają smukłe, pionowe bukiety różnej wysokości, często z suszonych kwiatów. Tradycyjnie powinny być w nich gałązki wierzbowe (obsypane o tej porze baziami). Wierzba w naszej tradycji uważana jest za roślinę miłującą życie, ponieważ rośnie w najgorszych nawet warunkach, łatwo się przyjmuje, a ucięta i wstawiona do wazonu szybko wypuszcza zielone listki. Do palmy wkłada się też rośliny tzw. wiecznie zielone: gałązki tui, świerku, bukszpanu, borówek leśnych, cisu, którym medycyna ludowa nadaje właściwości lecznicze i dobroczynne. Całość przybiera się kolorowymi wstążeczkami i suszonymi lub sztucznymi kwiatami. W tradycji kościoła palma symbolizuje zarówno męczeństwo jak i triumf, czyli Mękę i także chwalebne Zmartwychwstanie Jezusa oraz nieśmiertelność duszy ludzkiej. Procesje z palmami wyrażają głębokie treści religijne. Znany też był zwyczaj połykania wyjętych z palmy bazi, aby chronić się od bólu gardła. Poświęconą palmą kropiono dom, obejście i bydło w oborze. Gładzono nią boki krów i przymuszano do połknięcia chociaż jednej bazi, uderzano je palmą, gdy po raz pierwszy wychodziły na pastwisko. Robiono to po to, aby czarownice nie odebrały im mleka. Palmy kładziono też na strychu i w stodole, aby zapobiec robactwu.

WIELKI TYDZIEŃ

Wielki Tydzień to ostatni tydzień poprzedzający Wielkanoc, a rozpoczynający się w Niedzielę Palmową. Najbogatsze w obrzędy i zwyczaje są ostatnie trzy dni Wielkiego Tygodnia (Wielki Czwartek, Piątek i Sobota) zwane Triduum Świętym, Wielkanocnym lub Paschalnym. W Wielki Czwartek we wszystkich kościołach zawiązuje się dzwony. Na znak żałoby zastępują je kołatki. Wielki Piątek jest w Kościele dniem głębokiej żałoby. Tego dnia nie odprawia się mszy, główną ceremonią jest Adoracja Krzyża, wnoszonego do kościoła w uroczystej procesji. Na zakończenie wielkopiątkowej liturgii odsłaniane są we wszystkich kościołach Groby Chrystusa. Zaaranżowane w bocznych nawach kościołów, z leżącą w nich postacią umarłego Chrystusa. Obyczaj ten ma już w Polsce kilka wieków tradycji, a Groby Pańskie urządzane były zawsze w największym staraniem i troską o ich jak najpiękniejszy przystrój. Z polską tradycją wielkanocną związany jest także obyczaj straży grobowych znany w Polsce od XVII wieku.

WRÓŻBY I PRZESĄDY

Zaczynając od Wielkiego Czwartku należało sadzić sadzonki roślin kwiatowych w ogrodach jak i roślin doniczkowych. Dawniej Wielki Piątek tylko gdzieniegdzie na Mazurach uważany był za święto. W Wielki Piątek i Niedzielę Wielkanocną nie należało się czesać - w przeciwnym razie kury będą grzebać w ogrodzie. Na Warmii i Mazurach wierzono też, że w czasie świąt Wielkanocnych nie można chodzić boso, by nie nabawić się wrzodów, kurom trzeba było dawać groch, aby się dobrze niosły. Na Mazurach znana była też wróżba mówiąca o powodzeniu na podstawie tego, kto pierwszy wejdzie do izby – mężczyzna czy kobieta.

WIELKA SOBOTA

Wielka Sobota jest w Kościele i tradycji polskiej dniem błogosławieństw przeznaczonym do święcenia wody, ognia, cierni i pokarmów wielkanocnych. Na Warmii święcenie pokarmów nie było znanym zwyczajem aż do 1945 roku, po którym zaczęto święcić pokarmy w domu, a w jeszcze późniejszych latach powstała tradycja noszenia pokarmów do poświęcenia w kościele. Dawniej święciło się wszystkie pokarmy przygotowane na wielkanocne śniadanie. Święcono jaja, mięsa oraz ciasta ustawiono na pięknie przykrytym, ozdobionym stole. Wszyscy domownicy zbierali się przy nim i oczekiwali przybycia księdza. Wierzono, że poświęcone przez księdza jedzenie nie zaszkodzi, zdarzało się bowiem często tak, iż po nadmiernym piciu i jedzeniu w trakcie świąt, po długim i surowym poście za objedzenie płacono zdrowiem, a nawet życiem. Przed takimi konsekwencjami miała chronić woda święcona i modlitwa przed jedzeniem. Obecnie do kościoła zanosi się jedynie małe koszyki z jajkiem, chlebem, solą i barankiem – symbolizującym Chrystusa Zmartwychwstałego, jednak wielu z nas boryka się z dolegliwościami po nadmiernym objedzeniu się.

 

JAJKO - SYMBOL ŚWIĄT WIELKANOCNYCH

Dawniej na Warmi i Mazurach zdobieniem jajek zajmowały się dawniej tylko kobiety i to nie wszystkie, np. jeśli któraś w tym czasie była „nieczysta”, nie mogła wykonywać pisanek. Kobiety do malowania często zbierały się w jednej izbie, do której zabraniano wstępu mężczyznom. Gdy któryś z nich przypadkiem czy celowo wszedł do środka, kobiety wypędzały go i zacierały ślady po intruzie ukradkiem spluwając lub rzucając odrobinę soli albo wypowiadając odczynianie uroku: „Sól tobie w oku, kamień w zębach. Jak ziemia woskowi nie szkodzi, tak twoje oczy niech nie szkodzą pisankom”. Dawniej kobiety używały różnych technik zdobienia wielkanocnych jaj. W naszym regionie najpopularniejsze było malowanie jajek na jednolity kolor, takie jajka nazywano kraszankami, malowankami lub byczkami. Najpopularniejszymi kolorami były: czerwony, żółty, brązowy i zielony. Jajka barwione na czerwono były powszechnie znane u wszystkich ludów chrześcijańskich. Kolor czerwony jest symbolem zwycięstwa, radości i dobrych wieści, jest też barwą małżeństwa i prokreacji. Kolejna technika wykorzystywaną do zdobienia jajek było naniesieniu na powierzchnię jajka określonego wzoru z roztopionego wosku, który po zaschnięciu na skorupce nie przyjmował barwnika. Po włożeniu do barwnika zabarwione zostają te miejsca, które nie były zawoskowane. Tak ozdobione jajka nazywano pisankami. Współcześnie jednak nazwa ta odnosi się do wszystkich jajek wielkanocnych, bez względu na to, w jaki sposób są zdobione. Najlepsze efekty pisania uzyskiwano przy pomocy narzędzia w kształcie lejka, którym nanoszono linie ciągłe – cienko i równo.  Przy pomocy szpilki lub ostrego gwoździa uzyskiwano krótkie kreski, podobne do przecinka czy wydłużonej kropli. Wydrapanki zwane też skrobankami to jajka zdobione techniką rytowniczą. Na jednobarwnie ubarwionej skorupce wyskrobuje się ornamenty. Najstarszym narzędziem służącym do wydrapywania wzoru była brzytwa, z czasem zaczęto stosować inne ostre narzędzia (cienkie nożyki, blaszki, żyletki i szpilki). Na wydrapankach, oprócz ornamentu, pojawiały się też wydrapywane napisy i wierszyki. Za pomocą takiego napisu można było wyrazić uczucie, pisząc np.: piszę to, co serce mi dyktuje, że moje serduszko ciebie miłuje, lub zniszczy się jajuszko, zniknie to pisanie, lecz miłość w mym sercu nigdy nie ustanie. W niektórych regionach Polski znana była technika naklejania na skorupkę rdzenia sitowia (trawa rosnąca na podmokłych terenach) i resztek włóczki. Naklejanki wykonywano się z wydmuszek, a do klejenia używano kleju zrobionego z mąki żytniej i wody. Inne mniej znane metody zdobienia jajek to np. wytrawianie. Jest to metoda polegająca na wytrawianiu wzorów przez ich pisanie kwasem z kapusty kiszonej lub solanki z ogórków kiszonych. Do barwienia jajek używano tylko barwników naturalnych, dostarczanych przez przyrodę. Podstawowe kolory używane do farbowania jajek można było uzyskać: zielony - z wywaru młodych pędów jęczmienia lub pszenicy, a także niektórych ziół np. pokrzywy, czarny - z wywaru kory dębowej, czerwony - z kwiatów malwy, kory kruszyny, owoców czarnego bzu i suszonych owoców jagody, brązowy - z łusek cebuli – był najczęściej spotykanym roztworem do barwienia jajek, żółty - uzyskiwano jak brązowy tylko roztwór był rozcieńczony, niebieski - z owoców tarniny, kolor ten łączony z czerwonym zapewniał ładne odmiany fioletu. Fioletowy można było uzyskać również z płatków ciemnej malwy. Z naturalnych barwników można było uzyskać każdy odcień i wszystkie kolory pochodne. Barwniki były przygotowywane bardzo starannie, a surowce zbierano cały rok. Szykowności malowanym jajkom dodawał zewnętrzny połysk, który uzyskiwano za pomocą powlekania skorupki cienką warstwą oliwy.

W Polsce zdobienie jajek charakteryzuje poszczególne regiony. Po odmienności wykonania, kolorystyce, ornamencie czy symbolach roślinnych rozpoznać można, skąd pochodzą poszczególne pisanki. Najbogatsze zdobnictwo pojawiło się ok. drugiej połowy XIX wieku, kiedy zanikła już kultowo-magiczna rola barwionego jajka, a uczyniono z niego przedmiot sztuki dekorując wielkanocne koszyki i stoły. Dawniejsze wzornictwo pisankowe to przede wszystkim stylizowane motywy roślinne: gałązki, drzewka, kwiaty oraz przedstawienia astromorficzne  – gwiazdy, różne formy znaków solarnych (krzyż, swastyka). Wzory te przywołują znaczenia kosmogoniczne, czyli wyobrażenia o pochodzeniu świata  (z chaosu wyłoniło się olbrzymie jajo, z którego wykluł się świat) wskazują także na role jajek w symbolicznym przywracaniu życia po zimowej fazie śmierci.

Z jajkami wielkanocnym wiąże się także zwyczaj obdarowywania nimi najbliższych. Malowane jajka najpierw otrzymywali członkowie rodziny oraz dzieci chrzestne, a później, w tygodniu po Wielkanocy – osoby zaprzyjaźnione. Dzieci otrzymane pisanki często wykorzystywały do różnych gier. Jedna z nich zwana na wybitki polegała na zderzaniu ze sobą dwóch pisanek, wygrywa to dziecko, któremu pisanka się nie stłucze.  Podarowanie pisanki chłopcu czy dziewczynie odczytywano jako dowód sympatii. Własnoręcznie pomalowane na czerwono jajka, podarowane wybrance lub wybrańcowi, zapewniają miłość. Na Śląsku umieszczano na nich specjalne inskrypcje: „kogo miłuję, temu jajuszko podaruję”. Jajko z motywem kołyski powinni sobie podarować małżonkowie, którzy nie mogą doczekać się potomstwa. Jajka pełniły też rolę wykupu w obrzędach wielkanocnych, np. w czasie smagania, dyngusu, chodzenia z gaikiem-maikiem czy kurkiem. Jajo wykonane ze złota i kamieni szlachetnych było kosztownym prezentem. Takimi jajkami od XVIII wieku obdarowywano się w wytwornym towarzystwie. Do najdroższych i najpiękniejszych jaj wykonanych ze szlachetnych metali i kamieni należą jaja z pracowni złotnika Petera Carla Faberge. Pisankami obdarowywano nie tylko żywych, lecz także zmarłych, dając w ten sposób wyraz pamięci o przodkach i nawiązując do pogańskich wierzeń, które kazały upatrywać w jajku zalążka życia, możliwości jego odrodzenia i ciągłości trwania.

Jajko w kulturze ludowej odgrywało bardzo ważną rolę. Swoje zastosowanie miało także w medycynie ludowej. Leczono przy jego pomocy postrzały, zaziębienie, różne bóle, gorączki i żółtaczkę, używając do tego metody toczenia jajka po ciele chorego. Wierzono także, że można przenosić chorobę na jajko, wystarczy jeśli chory przez odpowiednio długi czas będzie trzymać je w ręce i uważnie się w nie wpatrywać. Następnie należało wynieść jajo z domu i obejścia, najlepiej na rozstajne drogi i tam je porzucić. Nigdy więc nie podnoszono jajek znalezionych przy drodze, aby nie wziąć wraz z nimi choroby do domu. Zapalenie i przekrwienie oka można było wyleczyć przykładając szczelnie do gałki ocznej rozcięte na połówkę białko jajka ugotowane na twardo. W kulturze ludowej jaja miały także zastosowanie magiczne. Wierzono powszechnie, że jaja mogą odwracać wszelkie nieszczęścia i niweczyć zło. Dlatego też zakopywano jajka w fundamentach domu, rzucano je w płomienie podczas pożaru, a przed rozpoczęciem prac wiosennych kładziono w ziemię. Wierzono, że kto umyje się wodą z miski, na dnie której leżała pisanka, zachowa zdrowie i urodę. Wierzono, że skorupki pisanek położone pod drzewami owocowymi zapewnią obfitość owoców, a zmieszane z karmą dla drobiu, sprawią że kury będą się lepiej niosły. Skruszone skorupki święconych jaj rozsypywano dookoła chałupy, aby chronić ją przed wszelkim robactwem i szkodnikami. Włożone do ula miały pomagać rojeniu pszczół, chronić je od chorób. Toczono jajka po grzbietach i bokach krów oraz koni, aby były zdrowe, gładkie i okrągłe jak jajko. Również pierwsza kąpiel noworodka w wodzie, do której włożono jajka miało spowodować, że dziecko będzie okrągłe i pełne, jak jaja. Dziewczyny natomiast myły buzię w wodzie, w której gotowały się pisanki, ponieważ takie obmycie się zapewniało dziewczętom urodę, a chorym - przywracało zdrowie.

Jajka wielkanocne służyły również ludności wiejskiej do wykonywania wróżb, szczególnie miłosnych np. gdy na stole znajdzie się parzysta liczba jajek wielkanocnych, wróży to pannie rychłe zamążpójście. Własnoręcznie pomalowane na czerwono jajka, podarowane wybrance lub wybrańcowi zapewniają miłość.

NIEDZIELA WIELKANOCNA

Wielkanoc jest najstarszym i najwcześniej ustanowionym świętem wszystkich chrześcijan, a zaczęto je obchodzić już w II wieku. Niedziela Wielkanocna rozpoczyna się Rezurekcją, czyli poranną mszą świętą. W Niedzielę Wielkanocną należało wstać o świcie i obserwować wschodzące słońce, które według ludowych wierzeń w tym dniu skacze i można na nim zobaczyć baranka. Następnie trzeba było pójść milcząc do bieżącej wody i obmyć w niej twarz i ręce. Miało to zapewnić zdrowie i urodę. Osobom, które nie mogły pójść nad rzekę, osobiście przynoszono wodę by mogły się także  obmyć. Skrapiano tą wodą także zwierzęta domowe, by były zdrowe i dobrze się chowały. Po tej ceremonii można było siadać do stołu.

Na Warmii i Mazurach na czas świat Wielkanocnych nie przygotowywano żadnych specjalnych potraw. Na śniadanie wielkanocne składały się: jajka na twardo, masło uformowane w figurkę baranka z oczami z ziaren pieprzu i uszami z listków borówek, chleb razowy pieczony w szerokich, płaskich formach, twaróg oraz różnorodne ciasta, wśród których nie mogło zabraknąć słonych ciasteczek w kształcie ptaków, bo ptaki przynoszą wiosnę. W innych regionach Polski na śniadanie wielkanocne szykowało się i do tej pory szykuje tradycyjnie białą kiełbasę lub barszcz biały gotowany na białej kiełbasie, babki drożdżowe i mazurki.

ZAJĄC NA WIELKANOC

Połączenie zająca ze świętami wielkanocnymi nie ma zbyt długiej historii. Najstarsze źródła przedstawiające zająca z wielkanocnymi jajkami pochodzą z końca XVII wieku (tłumaczenie: dzieci widzące biegające z początkiem wiosny zające, które mogły być roznosicielami prezentów). Druga połowa XVIII wieku przyczyniła się znacząco do rozpropagowania symbolu wielkanocnego zająca za sprawą coraz popularniejszych kartek pocztowych, wysyłanych ze świątecznymi życzeniami. Motywy dekoracyjne tych kartek nie zawsze były religijne, często czerpały elementy z otaczającej przyrody. Na Warmii malowane jajka wielkanocne chowało się w ogrodzie i mówiło dzieciom, żeby poszukały co im przyniósł zajączek. Jest to zwyczaj, który przyjął się na tych terenach dopiero po I wojnie światowej, zapożyczony od kolonistów niemieckich.

DRUGI DZIEŃ ŚWIĄT WIELKANOCNYCH

W Poniedziałek Wielkanocny najważniejszym i najbardziej znanym w całej Polsce zwyczajem jest oblewanie się wodą. Wyjątkiem w tym względzie był nasz region, gdzie nie znano tego zwyczaju, natomiast smagano (uderzano) się gałązkami jałowca i palmami. Smagali przede wszystkim chłopcy, zwłaszcza te ładniejsze dziewczęta. Od smagania można było się wykupić ofiarowując pisanki.

CHODZENIE PO SMAGANIU (CHODZENIE PO WYKUPKU)

Jedną z najbardziej rozpowszechnionych form rozrywkowych okresu wielkanocnego jest chodzenie po smaganiu, nazywane też chodzeniem po wykupku. Pierwszego dnia wieczorem oraz przez cały drugi dzień chodziły po wsi grupy młodzieży i starszych, zwane najczęściej wykupnikami, z gałązkami wierzbowymi (niekiedy brzozowymi). Gałązki na trzy tygodnie przed świętami zrywa się i wstawia do wody, by się zazieleniły. Często na Warmii i Mazurach do smagania używany był kadyk (jałowiec). Kadykiem smagały przeważnie starsze grupy chodzących. Chodzący po smaganiu śpiewają szereg specjalnych pieśni i zbierają wykup, wykupek, najczęściej w postaci jaj, ciasta, kiełbasy, bardzo rzadko pieniędzy. Zwyczaj ten wyglądał tak: młodzi chłopcy smagali  kadykiem, śpiewali i wypraszali datki. O pozwolenie na smaganie grupa chodzących pytała zawsze piosenką:

Dobry wiecór nasa pani

Czyście się nas spodziewali

Nam wykupek sykowali?

Na Warmii i Mazurach znany był zwyczaj chodzenia z gaikiem-maikiem, zielonym drzewkiem lub gałęzią jodły lub sosny, przystrojoną wstążkami, świecidełkami, kolorowymi bibułami. Przystając przed każdym domem we wsi, młodzież śpiewem prosiła o datki – jajka, placki, obwarzanki, drobne pieniądze:

Do tego domu wstępujemy

Zdrowia, szczęścia winszujemy,

Zdrowia, szczęścia i wszystkiego

Od Jezusa, od samego

Na ten nowy rok,

Co go nam Pan Bóg dal.

Nasz gaik zielony, pięknie ustrojony!

Innym podobnym zwyczajem jest chodzenie z kogutem (znane na południu Mazur), które miało zapewnić odwiedzanym rodzinom zdrowie i pomyślność. Dawniej chodzono z żywym kogutem, nakarmionym ziarnem umoczonym w spirytusie – dzięki czemu był spokojny, ale głośno piał. Z czasem zastąpiono go ptakiem wypchanym, ulepionym z gliny, upieczonym z ciasta albo wyciętym z deski. Kogut w wielu kulturach jest symbolem Słońca, męskości i sił witalnych.

Bibliografia:

Józef Burszta, redaktor naukowy, Kultura ludowa Mazurów i Warmiaków, Wrocław 1976

Anna Szyfer Zwyczaje, obrzędy i wierzenia Mazurów i Warmiaków, Olsztyn 1968

Barbara Ogrodowska Polskie obrzędy i zwyczaje doroczne, Warszawa 2004

Max P. Toeppen Wierzenia Mazurskie, Dąbrówno 2008

Renata Hryń-Kuśmierek Polskie tradycje doroczne, Poznań

Renata Hryń-Kuśmierek, Zuzanna Śliwa Encyklopedia tradycji polskich, Poznań

 

*   *   *

na podstawie materiałów dostępnych w internecie w ramach projektu  „Ostatni mistrzowie kultury ludowej”

Geleria zdjęć
Pokrewne artykuły
100 lat Parku Etnograficznego w Olsztynku - Wernisaż
2015 rok - inwestycje na Mazurach
Bajkowy urlop w Polsce. Zostań twarzą Warmii i Mazur
Będziemy mieli nowego wojewodę. Zostanie nim Artur Chojecki
Bestialstwo czy głupota ?
Czy Wydminy zostaną miastem?
DEMOLUDY, festiwal w Olsztynie tuż, tuż
Deszcz meteorów w nocy z 13 na 14 grudnia
Deszczowy weekend na Mazurach 30.06 - 02.07.2017
Dlaczego warto opłacić abonament w serwisie www.mazury.eu
Dlaczego z www.mazury.eu
"Dotknij kultury ludowej"
Elvis Presley i Bobrowa Dolina na Mazurach
Emigracja i losy Mazurów
Europejskie Dni Dziedzictwa
Europejski Festiwal Sztuki i Rękodzieła Artchannel
Freestyle i Beatbox Battle Na Mazury Hip-Hop FESTIWAL GIŻYCKO 2009!!
Giżycko dało radę !!!
Głosowanie - Letnia Stolica Warmii i Mazur
Grunwald produktem turystycznym Warmii i Mazur
Halowy Memoriał Eugeniusza Ekstowicza w Giżycku
Historia Bożego Narodzenia
I Biegun Zimna zakończony
I Mazurska Gala Ślubna 2012
Imprezy promujące regionalną żywność w woj. warmińsko-mazurskim
I Twój pies może zostać bohaterem roku!
Jesienne Targi Rolnicze
Jesienne wakacje to prawdziwa okazja
Jest szansa na remont najstarszej budowli na Warmii
Kalendarz "Lotnicze Mazury" 2012 . już w sprzedaży!!!
Kamienica przy pl. Bema w Olsztynie
Kampania Dzikie Mazury
Kiedyś 20 lat temu wszystko się zaczeło!
Konkurs na najpiękniejszy ogród na Mazurach rozstrzygnięty!
Konkurs plastyczny Jesień w moim lesie
KONKURS PRZYWRÓCONE PIĘKNO - NAJLEPSZA REWITALIZACJA OBIEKTU SAKRALNEGO W POLSCE
Kormoran, ptak chroniony prawem...
KORMORANY - PTAKI ZAGROŻONE WYGINIĘCIEM
książka Tannenberg 1914-2014 Bogumiła Kuźniewskiego
„Kulinarni Odkrywcy”.
Ku pamieci Wielkich Polaków
kurs na uprawnienia przewodnika turystycznego po Warmii i Mazurach
Letnia stolica Mazur???
Listopadowe wieczory z kubeczkiem grzańca
Marsz "STOP PRZEMOCY" w Giżycku
Masz pomysł na letni zarobek ?
Mazurska piękna jesień
Mazurskie gospodarstwa agroturystyczne w mediach
Mazurskie kąpieliska
Mazury Cud Natury - Mazury w konkursie najpiękniejszych miejsc świata
MAZURY - CUD NATURY SĄ ZAGROŻONE
Monika Ciołkowska z Olsztyna Miss Warmii i Mazur 2016
Muzeum M arii Rodziewiczówny
Na 10 lecie Mazurskiego Serwisu Informacyjnego
Najpiękniejszy szlak kajakowy wybrany!
Nauczycielka z Olsztyna z szansą na wygraną milona dolarów
Nie będzie badań archeologicznych dawnego Mauzoleum Hindenburga w Olsztynku
Nie milcz - reaguj! Mróz zabija!
Nowa regularna linia autobusowa Giżycko - Warszawa - Giżycko
Nowy prezes POT wybrany
Nowy projekt firmy TourNet
Odpowiedź na list otwarty w sprawie utworzenia Mazurskiego Parku Narodowego
Olsztynek: chcą zmiany nazwy ulicy komunistycznego generała
OTOZ Animals apelują o pomoc dla koni
Parada Bosych Stóp w Olsztynie
Parada motocykli w Giżycku
Pierścień orlicy - baśń mazurska z okolic Mikołajek
Pokłosie pikniku militarnego Walka Czołgów w Orzyszu
Polska wraca na ścieżkę normalności
POLSKA WSCHODNIA – TU ZACZYNA SIĘ UNIA
Poszukiwania Bursztynowej Komnaty w Mamerkach
Powiat olsztyński wesprze gminne imprezy
Powstaje Światowe Muzeum Słoików!
Powstanie Pętla Mazurska
Powszechny Zjazd Historyków Polskich w Olsztynie
Prawa własnosci do nazwy domeny www.mazury.info
Prośba o wsparcie w działaniu w sprawie ochrony mazurskiej przyrody
Protest przeciw przymusowi szczepień – Warszawa 3 czerwca 2017 r.
Puszcza Białowieska. Leśnicy czyszczą puszczę z ogromnych dębów
RATUJMY MAZURY
Ratujmy zabytki - kamienica przy Bema 2 w Olsztynie
Razem zablokujmy obrzydliwy hejt!
Regionalny port lotniczy w Wilkowie, niedaleko Olsztynka
"RPO! Rozkręcamy Powszechny Optymizm na Warmii i Mazurach"
Ruszył nowy portal www.mazury.eu
Seven Festival Węgorzewo 2012
Sezon narciarski na Mazurach w pełni
Skradziono skuter wodny
Smaki jesieni w skansenie w Olsztynku
Spływ Krutynią oraz Festiwal Masuria wśród kandydatów na Najlepszy Produkt Turystyczny 2009
Spotkanie z Marią Pakulnis w Giżycku
Srebrne denary spod Ostródy
Stok w Okrągłym on'line
Sto milionów złotych na rozwój działalności gospodarczych.
Stylowy Butik na Mazurach
SuperSołtys - konkurs Gazety Olsztyńskiej
Święta tuż, tuż... a jak obchodzono Świeta dawniej?
Święto Twierdzy Boyen w Giżycku
Święto Twierdzy Boyen w Giżycku
Święto Zmarłych a ekologia
Szkolenie paralotniowe na Mazurach
Szybsze inwestycje w turystykę
Targi Tour Salon zakończone sukcesem
"To Mazury" piosenka o Mazurach Anety Kowalczyk
To nie miłość
Ugotowani TVN na Mazurach
Usiądźmy do stołu z czystym sumieniem!!!
UWAGA NA FAŁSZYWE KOMUNIKATY Z RZEKOMEGO FACEBOOK-a
Walentynki, historia Dnia Zakochanych
„Warmia: Rebelia Kultury” 2.0
Weekend na Mazurach 23.06.2017
Wesołych Świąt
WESOŁYCH ŚWIĄT
Wielkanocne pisanki
Wizyta dziennikarzy z Obwodu Kaliningradzkiego
W nowy rok z nowymi nadziejami
WOLONTARIAT W REPUBLICE ŚCIBORSKIEJ
Wśród śladów przeszłości
W świetle i cieple gazowego płomienia
Wybierz najlepszego sportowca Warmii i Mazur i wygraj 30 tys. zł.
Wycieczki ornitologiczne
Wyszukiwarka serwisu - jak szukać
XIII ZIMOWY ZLOT SŁONI 2012
Zaduszki dawniej i dziś
Zafałszowana przestrzeń. Kubeł na śmieci – wyzwanie dla przestrzeni
Zaplanuj jesienny wypoczynek na Mazurach
Zasady bezpiecznego grzybobrania
Zawody Sportowe Warmia Mazury Senior Games 2012
Zgromadzenie Ogólne Związku Województw RP obraduje w Rynie
Zlot zabytkowych samochodów nad jeziorem Pluszne
Z mazurskiego lotniska do Londynu
"ZMIENIAJ NAWYKI- NIE KLIMAT"
ŻYCIE CODZIENNE NA MAZURACH W latach 1945 - 1947
Wasze komentarze [0]:
Musisz być zalogowany, żeby komentować.

Ciekawostki

2018-07-30
Fotki i filmy z drona

Twój obiekt z lotu ptaka na Interaktywnej Mapie Mazur... »

Czas reakcji do 24h

2016-11-12
Panel pomocy dla uzytkowników

Oddajemy do Państwa dyspozycji panel pomocy on line dzięki k... »

Mazury

REKLAMA

2017-11-24
KURSY!!!

Na prawo jazdy, wózki jezdniowe, sternika motorowodnego, żeg... »

Sport

2017-10-18
49 MEDALI NA MISTRZOSTWACH POLSKI PÓŁNOCNEJ TAEKWONDO

W minioną sobotę 14.10.2017 w CSiR w Ostródzie , odbyły się... »

Sprzedam na Mazurach

2014-03-06
Dom na Mazurach sprzedam

W pięknej okolicy około 24 km od Giżycka znajdziecie Państwo... »

inni współcześni

2009-08-26
Lidia Sawczuk

"Maluję od zawsze. Dzięki sztuce świat postrzegam pełniej i... »

OFERTY LAST MINUTE

2016-12-15
Fantastyczna oferta spędzenie Świąt Bożego Narodzenia oraz Sylwestra 2016/2017

Fantastyczna oferta spędzenie Świąt Bożego Narodzenia oraz S... »

Popieramy

2013-05-11
Mówimy zdecydowanie STOP

Każdego roku przemysł futrzarski zabija na świecie około 50... »

ZAPŁAĆ ON'LINE

2015-08-23
OPLAĆ EMISJĘ TWOJEJ OFERTY

Prosto, wygodnie, bezpiecznie. Zapłać on'line... »

Mazurskie muzyczne korzenie

2013-04-23
ENEJ

Zespół ENEJ został założony w 2002 roku w Olsztynie przez br... »

WebTour poleca

2013-04-16
Własny Kąt

Sprzedaż, kupno, zamiana, pośrednictwo obiektów mieszkalnych... »

Relacje/Archiwum

2009-09-06
Jak każdego roku - doskonała zabawa

Jedni zawiedzeni, po trosze z własnej woli, inni z kolei dob... »

Miejsca widokowe

2009-08-29
Będziszewo

... »

Jeziora

2009-08-16
Jezioro Tałty

... »

To należy zobaczyć

2014-06-10
Dni Konsumpcji Filmowych FILMOŻARCIE 2014

zapraszamy także na ostatni przed wakacjami pokaz Dyskusyjn... »