Miasto położone jest na przesmyku pomiędzy dwoma jeziorami Niegocin i Kisajno. Ponadto w granicach miasta znajdują się jeszcze dwa jeziora: Popówka Duża i Popówka Mała.
Historia miasta sięga początków XIV w., kiedy to w 1340 r. Krzyżacy wznieśli zamek warowny znajdujący się obecnie nad kanałem Łuczańskim. Zamek otrzymał nazwę Lötzen. Od połowy XV w. przy zamku zaczęło powstawać osiedle, które przywilejem z drugiej połowy XVI w. zostało podniesione do rangi miasta. Miasto otrzymało nazwę Lötzen od nazwy zamku. Zamieszkali tu Polacy spolszczyli nazwę na Lec. Po II wojnie światowej używano nazwy Łuczany. W roku 1946, od nazwiska działacza mazurskiego Gustawa Gizewiusza, wprowadzono nazwę Giżycko.

W centrum miasta znajduje się kościół ewangelicki wzniesiony w roku 1827, zaprojektowany przez wybitnego architekta Karola Fryderyka Schinkela. Latem odbywają się w nim Giżyckie Koncerty Organowe.

Szczególnie widowiskowe jest otwieranie mostu obrotowego na kanale Łuczańskim. Obiekt ten, z II połowy XIX w., jest jedyną konstrukcją tego typu w Polsce i jedną z dwóch w Europie.

Niewątpliwie atrakcją miasta jest bardzo dobrze zachowana twierdza imienia Hermanna von Boyen - Ministra Wojny Prus, wzniesiona na planie nieregularnego wieloboku. Oprócz kilometrów wałów i murów twierdza posiada wiele ciekawych budowli. Na jej terenie obecnie urządzane są cykliczne festiwale oraz rozmaite imprezy kulturowo-sportowe.

Warte obejrzenia są kamienice z przełomu XIX i XX w. znajdujące się przy ulicy Pionierskiej. Charakterystycznym i z daleka widocznym punktem miasta jest wieża ciśnień z końca XIX wieku.