I Mazurskie Zawody Balonowe

Sport 2009-07-20

Wielkimi krokami zbliżają się I Mazurskie Zawody Balonowe o Puchar Prezydenta Miasta Ełku. Na ełckim niebie w dniach od 13 do 16 sierpnia zobaczymy 20 balonów z Polski i z zagranicy, które będą walczyły o ufundowane przez Prezydenta Ełku puchary oraz nagrody.

Legenda głosi,iż francuscy papiernicy, bracia Montgolfier wpadli na pomysł balonu obserwując zawieszoną nad kominkiem koszulę,wzdymaną i unoszoną przez buchające z paleniska rozgrzane powietrze. Po wielu doświadczeniach zbudowali oni balon o średnicy ponad 10m i napełnili go gorącym powietrzem nad ogniskiem. Wzbił się on w przestworza 5 czerwca 1783 r. na rynku miasteczka Annonay. Zbudowany był z kawałków tkaniny oraz papieru. Balon ten poleciał na wysokość sześciu tysięcy stóp i gdy wypełniające go powietrze ochłodziło się, wylądował na ziemi około 2 km od miejsca w którym wystartował.

Wiadomość o nowym odkryciu dotarła do Akademi Nauk w Paryżu , gdzie badaniem balonu zajął się młody fizyk profesor A. Charles. W oparciu o niepewne informacje wywnioskował, że Montgolfierowie napełnili swój balon wodorem, jedynym wówczas znanym gazem lżejszym od powietrza. Naukowiec przeprowadził w Paryżu doświadczenia z balonem wodorowym i w ten sposób nieświadomie dokonał wynalazku nowego typu balonu. Pierwszy balon gazowy napełniony wodorem został wypuszczony 27 sierpnia 1783. Oba rodzaje balonów, znane od nazwisk swych wynalazców „montgolfierami” i „szarlierami” rywalizowały do początków dziewiętnastego wieku,kiedy to zaprzestano stosować metodę braci Montgolfier.

Dzisiejsze balony, w ktorych łatwopalny wodór zastąpiono niepalnym helem,wywodzą się więc od balonów "szalier".Charles wynalazł balon mający właściwie wszystkie podstawowe cechy balonów nowoczesnych.Posiadał on powłokę z gumowatej tkaniny oplecionej siatką, na której zawieszony był kosz. Był wyposażony w klapę ,umożliwiającą wypuszczenie gazu z powłoki podczas lotu, w balast oraz barometr do mierzenia wysokości lotu .

W ślad za Francją zaczęto wypuszczać balony w innych krajach, między innymi w Polsce, gdzie w 1784 r. dokonano licznych prób w Warszawie, Krakowie, Lwowie, Puławach, Pińczowie. Balony znalazły zastosowanie wojskowe.W 1749 roku wojska francuskie użyły balonów obserwacyjnych, które stosowano masowo jeszcze podczas pierwszej wojny światowej. W obu wojnach światowych balony zaporowe, czyli takie pomiędzy którymi rozpinano stalowe sieci, utrudniały akcje nieprzyjacielskiemu lotnictwu. Na przyklad Anglicy unieszkodliwili w ten sposób ponad 200 niemieckich rakiet V-1. Od początku używano też balonów do badań naukowych, dokonując wzlotów na wysokość wielu kilometrów. Od końca ubiegłego stulecia wysyła się regularnie balony metereologiczne, na pokładzie których znajdują się przyrządy automatycznie dokonujące pomiarów i rejestrujące ich wyniki. W1931 roku szwajcarski uczony Auguste Piccard zbudował pierwszy balon zdolny do lotow do stratosfery (najwyższej warstwy atmosfery ziemskiej ) i osiągnął w nim wysokość prawie 16 km. Dalsze loty stratosferyczne doprowadziły do obecnego rekordu, wynoszącego 34 668 metrów. Ustanowił go Amerykanin M.D.Ross.

Baloniarstwo stało się również piękną konkurencją sportową dla ludzi odważnych. Polacy odnieśli w nim wiele sukcesów przed ostatnią wojną światową. W naszych czasach balon zawędrował nawet na orbitę okołoziemską. Amerykański sztuczny satelita „ Echo „ , z którym w 1960 roku przeprowadzono udane eksperymenty łączności na wielkie odległości, był właściwie balonem, którego złożona powłoka wraz z butlą sprężonego gazu została wyniesiona rakietą na wysokośc około 400 kilometrów, gdzie nastąpiło automatyczne jej napelnienie. Warto jednak dodać, że na orbicie „ Echo „ nie zachowywał się jak balon ( nie był lżejszy od otaczającego go, bardzo rozrzedzonego na tej wysokości powietrza atmosfery ), tylko jak sztuczny satelita - krążył dzięki nadanej mu przez rakietę odpowiedniej prędkości początkowej.

W nowoczesnycch balonach powłoka wykonana jest z mocnej, niestrzępiącej się tkaniny nylonowej. W zasadzie czasza balonu nie nagrzewa się powyżej temp.120 st. C, dużo niższej od temp. topnienia nylonu. Na wszelki wypadek na szczycie czaszy instaluje się czujnik temp. ,pozwalający na jej stały odczyt z gondoli. Gorące powietrze do balonu zapewnia palnik zasilany płynnym propanem. Cienki przewód dostarcza gaz do stale palącego się palnika zapłonowego, a przewód o dużym przelocie-gaz do zaworu palnika głównego. Po otwarciu zaworu z palnika bucha silny płomień (3-4 m ), kierujący do wnętrza powłoki strumień gorącego powietrza. Aby utrzymać wysokość , pilot otwiera zawór palnika na kilka sekund , a następnie zamyka go na pół minuty.

Nylonowe pręty podtrzymują palniki wysoko nad głowami załogi; w czasie lotu palniki wiszą na linkach powłoki balonu . Do prętów przymocowane są przewody gazu, a wszystko osłonięte ochronnymi rękawami ,zapinanymi na zamki błyskawiczne.

Butle na propan wykonane są z wytrzymałego, lekkiego stopu lub ze stali nierdzewnej i mają miękką osłonę, chroniącą załogę przed obrażeniami podczas wstrząsów przy lądowaniu. Butla zawiera ok. 40 litrów gazu, co wystarcza na ok. 40 minut lotu.

Gondola z wikliny nadal daje optymalne połączenie lekkości i sprężystej wytrzymałości W balonach na ogrzane powietrze nie ma pierścienia znanego z balonów na gaz. Gondola podwieszona jest do ramy palników na linkach ze stali, tworzących pętlę pod gondolą i wplecionych w wiklinę.

Aby utrzymać balon w stałej wysokości, konieczne jest wyrzucanie balastu - piasku w celu zrekompensowania stopniowej ucieczki gazu z powłoki.Wyrzucenie zbyt dużej ilości piasku powoduje wznoszenie się balonu, co zmusza kierującego do wypuszczenia pewnej ilości gazu nie tylko po to, aby balon obniżył lot, lecz dlatego, że gaz rozszerza się na dużej wysokości i zachodzi konieczność zmiejszenia jego ilości. Przemienne upuszczanie gazu i zrzucanie balastu skraca lot.

Latanie balonem -jako sport -niemal całkowicie zanikło po I wojnie światowej,głównie dlatego, iż gaz niezbędny do napełniania balonów stał się trudno dostępny i drogi. Dziś odbywają się na świecie regularne zawody balonowe i próby bicia rekordów długości przelotu.

A my, już wkrótce będziemy podziwiać balony  podczas I Mazurskich Zawodów Balonowych w Ełku, na które zaprasza nas Dyrektor Generalny Mazurskich Zawodów Balonowych Bernard Banaszuk

"...Pomysł na zawody powstał przy studiowaniu map jezior mazurskich, kiedy to spostrzegłem, że okolica wokół Ełku jest pod wieloma względami idealna:).

Przede wszystkim można tu latać bezpiecznie, ze względu na rozległe łąki i pola, dodatkowym atutem są przepiękne widoki jezior wokół Ełku.
Mazurskie Zawody Balonowe to brzmi fajnie, balon to jak wielki żaglowiec wspaniale wkomponowuje się w krajobraz jezior ełckich. Jest jak potężny latający żagiel, majestatycznie mknący z siłą wiatru i po jego kierunku.
W czasie zawodów nad Ełkiem będzie można podziwiać 20 balonów na ogrzane powietrze z całej Polski. Starty balonów zaczynamy juz od 13 sierpnia ok. 17.00-18.00, postaramy sie wystartować z centrum Ełku.
Podziwiam zapał Pana prezydenta Ełku, kiedy złożyliśmy oficjalną ofertę prosząć miasto Ełk o pomoc , w zamian oferując nasze doświadczenie i nietypową imprezę przyciągającą tłumy gapiów ;).
W czasie zawodów będzie można nabyc bilet na lot balonem, poczuć dreszczyk emocji i podziwiać przepiękne widoki na jeziora i okolicę.
Wierzę, że za kilka lat Ełk stanie się ważnym ośrodkiem sportu balonowego w Polsce i tej części Europy.


W razie zapytań prosimy o listy,na pewno na każdy odpowiemy:)

Dyrektor Generalny Mazurskich Zawodów Balonowych

Bernard Banaszuk..."

więcej informacji na stronie:   www.lotybalonem.benkowski.pl/