Pojezierzem Mazurskim nazwano pas pojezierzy między dolną Wisłą a wschodnią granicą.

W obrębie Pojezierza Mazurskiego rozróżnia się: Pojezierze Brodnickie, Pojezierze Iławskie, Pojezierze Olsztyńskie, Pojezierze Mrągowskie, Równina Mazurska, Kraina Wielkich Jezior Mazurskich, Kraina Węgorapy, Pojezierze Ełckie, Garb Szeski.

Pojezierze Mazurskie można określić jako region zbiegania i nakładania się moren czołowych trzech głównych faz ostatniego zlodowacenia tj. Bałtyckiego. Na zachód od Wzgórz Dylewskich i Doliny Pasłęki poszczególne zasięgi tego zlodowacenia rozbiegają się, a zewnętrzna jego granica odchyla siędaleko na południe w okolice Płocka.

Od lodowca odłączały się wyspy lodu. Lód topiąc się dał początek zagłębieniom jeziornym.

Krajobraz Mazur jest bardzo urozmaicony. Wyniosłe wzgórza o dużych spadach i kamieniste doliny, rynnowe wydłużenia i rozległe niecki licznych jezior powstały na skutek ruchów lądolodu skandynawskiego, który kilkakrotnie wycofywał się i powracał na ten obszar. Wynikiem jego "niezdecydowania" są wzgórza moreny czołowej, mające kształt wałów równoległych do czoła lodowca.

Między wzgórzami moreny czołowej powstawały wąskie i długie jeziora rynnowe. Cofający się bardziej równomiernie lodowiec pozostawiał za sobą równiny i niecki moreny dennej, gdzie powstawały torfowiska, bagna i duże, płytkie jeziora z licznymi półwyspami, wysepkami i zatokami. We wczesnym średniowieczu całe pojezierze pokrywały nieprzebyte knieje.

Na skutek osadnictwa powierzchnia puszczy znacznie się skurczyła. Ale i tak, nie tylko pod względem powierzchni wód i liczby jezior, ale i zalesienia terenu, Mazury przewyższają inne regiony kraju. Najcenniejsze fragmenty puszcz są chronione w kilku parkach krajobrazowych i w parku narodowym

3500 tysiąca lat temu zastępy jasnowłosych i długogłowych pasterzy i wojowników po kilkuwiekowej wędrówce dotarly do Krainy Wielkich Jezior. Przybysze pochodzili ze stepów południowej Rosji, gdzie mieszkali razem przodkowie Bałtów, Słowian, Greków. Latynów i Celtów.

Cztery tysiące lat temu wszystkie tamtejsze plemiona wywędrowały ze swej praojczyzny na zachód, południe i południowy wschód. Ocieplenie klimatu które stworzyło wspaniały pejzaz Wielkich Mazurskich Jezior spowodowało u nich wyschnięcie pastwisk i przeludnienie.

Ta zmiana klimatu musiała byc dla nich strasznym przezyciem, gdyz pozostał po niej trwały ślad w postaci wspólnego słowa susza brzmiącego podobnie we wielu współczesnych językach indoeuropejskich: sukha w hindustani, seheresse we francuskim, zasucha w rosyjskim, sausa w litewskim.

Widac ogrom jezior, soczystośc łąk nad ich brzegami i wspaniałe ,pełne pozywienia, puszcze zachwyciły przybyłych tu Prusów. Stracili oni chęc do dalszej wedrówki i z koczowników-pasterzy przeobrazili się w osiadłych rolników.

Byc moze wielkiejeziora rynnowe bardziej niz inne spotykane po drodze, ich wędrówki ,rzeki i jeziora przypominały im Dunaj, Wołgę, Don