Wigierski Park Narodowy

To należy zobaczyć 2009-08-12

Wigierski Park Narodowy położony jest na północnym skraju Puszczy Augustowskiej; został utworzony, by chronić jezioro Wigry.

Wigierski Park Narodowy powstał 1 stycznia 1989 roku. Położony jest w granicach Pojezierza Litewskiego, w środkowej części dorzecza rzeki Czarnej Hańczy, dopływu Niemna. Pod względem administracyjnym Park znajduje się w północnej części województwa podlaskiego. Dyrekcja Parku mieści się we wsi Krzywe, 4km od Suwałk w kierunku Sejn.

Od 1975 roku jezioro Wigry jest objęte „Projektem Aqua”. W 2002 roku Wigierski Park Narodowy znalazł się na liście Konwencji Ramsarskiej, której celem jest ochrona i utrzymanie obszarów określanych jako „wodno-błotne”, łącznie z populacjami ptactwa wodnego zamieszkującego te obszary lub okresowo na nich przebywającego.

Wigierski Park Narodowy to niezwykłe bogactwo lasów, jezior i rzek, o łącznej powierzchni objętej ochroną ponad 15000 ha. Lasy zajmują 62% obszaru parku Stanowią północny fragment Puszczy Augustowskiej. największego zwartego kompleksu leśnego na niżu Europy, który wraz z lasami na terytorium Litwy i Białorusi pokrywa obszar około 300 tysięcy hektarów. Surowy klimat Polski północno-wschodniej powoduje, że występują tu zbiorowiska leśne o charakterze borealnym (północnym). Do najbardziej widocznych różnic, w stosunku do lasów pozostałej części Polski, należy brak buka, jodły oraz obfite występowanie świerka, który wraz z sosną dominuje w drzewostanach. W lasach parku najważniejszym celem ochrony jest zachowanie lub odtworzenie naturalnej struktury ekosystemów. Zmniejsza się udział sosny i świerka, a propaguje się gatunki liściaste – dęby, klony, lipy, itd. Prowadzi się zabiegi zapobiegające czynnikom zagrażającym trwałości istnienia drzewostanów. Ogranicza się występowanie szkodników owadzich poprzez wykładanie pułapek i usuwanie martwych oraz zamierających drzew. W lukach i przerzedzeniach powstałych po wycięciu starych drzew sadzi się młode drzewka, przede wszystkim tych gatunków, których brakuje w otaczającym drzewostanie. Część martwych drzew pozostawia się w lesie, gdzie stają się środowiskiem życia wielu gatunków grzybów, roślin i zwierząt.

W granicach parku znajdują się 42 naturalne zbiorniki wodne, których łączna powierzchnia wynosi ponad 2800 ha (19% powierzchni parku). Największe i najgłębsze jest jezioro Wigry, które wraz z przyległymi, mniejszymi zbiornikami tworzy szczególny zespół ekosystemów wodnych. Charakteryzują się one odmienną powierzchnią, głębokością, ukształtowaniem dna oraz składu chemicznego i fizycznych właściwości wód. Na szczególną uwagę zasługują niewielkie śródleśne zbiorniki wodne, zwane na Suwalszczyźnie “sucharami”. Jest ich w parku 20 i nie ma w Polsce drugiego takiego miejsca, gdzie występowałyby w takim zagęszczeniu. Niezwykle wysoką wartość przyrodniczą mają również rzeki parku. Dlatego też fragmenty dolin Czarnej Hańczy, Wiatrołuży, Maniówki i Kamionki zostały objęte ochroną ścisłą, zapewniającą warunki dla niezakłóconego przebiegu procesów przyrodniczych.

Leśno-jeziorny krajobraz parku uzupełniają otwarte tereny wsi, pól i łąk. Tutaj właśnie najlepiej widać zróżnicowaną rzeźbę terenu, ukształtowaną przez ostatnie zlodowacenie. Grunty orne, łąki, pastwiska oraz zabudowa wsi łącznie zajmują 18% powierzchni parku i znajdują się pod ochroną krajobrazową.

Flora Wigierskiego Parku Narodowego licząca blisko 1000 gatunków jest niezwykle interesująca. Występują tu gatunki reprezentujące różne elementy geograficzne. Najliczniejsze są gatunki środkowo-europejskie i borealne, lecz występują tu także rośliny reprezentujące element arktyczny, południowo-syberyjski, atlantycki, pontyjski i śródziemnomorski. Szczególnie ciekawa jest obecność 18 gatunków będących reliktami z okresu ostatniego zlodowacenia. Występują tu m.in. bażyna czarna, skalnica torfowiskowa, turzyca strunowa, objęte ochroną gatunkową brzoza niska, gnidosz królewski, zimoziół północny i inne. 18 gatunków storczyków występujących w parku potwierdza bogactwo świata roślin.

Fauna parku liczy 1700 gatunków, w tym 289 objętych ochroną prawną. Wśród zwierząt na szczególną uwagę zasługują te, które przetrwały i rozbudowały populację dzięki ochronie gatunkowej i rezerwatowej. Należy do nich bóbr europejski, który jest symbolem parku. Obecnie jego ilość na terenie parku szacuje się na 250 osobników. Występują trzy pary orła bielika. Ochronną czynną objęto populacje sielawy i siei. Są to ryby planktonożerne charakterystyczne dla głębokich, chłodnych i dobrze natlenionych jezior. Ich rozmnażanie byłoby zagrożone, żeby nie pomoc człowieka. Reintrodukowano troć jeziorową i suma. W WPN-ie regularnie obserwowany jest zając bielak – gatunek północny, występują tu wilki, pojawia się ryś.

Oprócz dzikiej przyrody i malowniczych krajobrazów atrakcją Wigierskiego Parku Narodowego są obiekty kultury materialnej. Najcenniejszym zabytkiem jest pokamedulski zespół klasztorny. Położony na półwyspie, wyróżnia się w krajobrazie okolic jeziora Wigry. We wsiach położonych w parku i jego otulinie można jeszcze napotkać interesujące przykłady tradycyjnego budownictwa ludowego. Są to w większości budynki drewniane, spotyka się też obiekty wykonane z gliny.