Zaduszki dawniej i dziś

Aktualności PL 2009-10-18

Zbliża się 1 listopad - dzień, w którym wszyscy - jak Polska długa i szeroka - odwiedzają cmentarze i groby najbliższych.

Różne są cierpienia, ale do najboleśniejszych należy strata drogich osób. Już Św. Paweł nauczał wiernych, aby po śmierci swoich najbliższych nie poddawali się smutkowi, aby uwierzyli, że nadejdzie dzień, w którym się wszyscy połączymy.
Często zastanawiamy się, gdzie tam w zaświatach przebywają nasi bliscy zmarli.

Kościół katolicki podaje do wierzenia, że można pomagać duszom w czyśćcu przez modlitwę, posty, odpusty, dobre czyny, odprawianie w ich intencji mszy (w tym zwłaszcza gregoriańskich) i przystępowanie do komunii świętej. W intencji dusz cierpiących w czyśćcu wierni mogą również po spełnieniu ustalonych przez Kościół warunków uzyskiwać odpusty.

W ten sposób obecnie oddajemy hołd zmarłym, odwiedzamy cmentarze, groby naszych najbliższych oraz tych, których nigdy nie znaliśmy. Zapalamy znicz, odmawiamy modlitwę. A jak było dawniej?

 Zwyczaj odwiedzania grobów, składania drobnych ofiar zmarłym oraz niewielkich "poczęstunków" dla bliskich i znajomych znany był w wielu kulturach m.in. w starożytnym Rzymie. Z czasem także Kościół uznał, że zamiast walczyć z tą tradycją, można ją świetnie zasymilować i włączyć do nauczania o śmierci.

Zaczęło się od św. Odiliona, opata Cluny, który w 998 r. nakazał wszytkim klasztorom benedyktyńskim odprawiać w dniu 1 listopada msze w intencji zmarłych. Prawdopodobnie zorientował się, że Pan Bóg może mieć trochę zamieszania, gdy z jednej strony będą Go święci za żywych prosić, a z drugiej żywi za zmarłych, dlatego dzień Zaduszny przeniesiono na 2 listopada,zaś 1 listopada dniem Wszystkich Świętych,czyli tak naprawdę jest to święto radosne, poświęcone tym, którzy już się dostali do Nieba i w związku z tym należy im się przypomnieć,aby pomogli nam w przezwyciężaniu swych słabości, byśmy i my mogli cieszyć się szczęściem wiecznym. Wszystkich Świętych i Zaduszki do oficjalnego kalendarza świąt kościelnych zostały włączone w X-XI w.

Pierwsza wzmianka o obchodach święta Zaduszek w Polsce pochodzi z XII w. z Wrocławia. W owych czasach pamięć zmarłych czczono długą i bardzo rozbudowaną procesja wokół kościoła (czyli zazwyczaj po cmentarzu).

W ciągu wieków ustalił się zwyczaj odwiedzania w Zaduszki grobów. Wizyta na cmentarzu to przede wszytkim modlitwa za zmarłych oraz wspominanie bliskich, wydobywanie ich z niepamięci, w pewnym sensie ożywianie. Z drugiej strony była to też okazja do refleksji nad marnością tego świata, przy czym śmierć postrzegano również jako kres ludzkiego znoju.

Jak wylądało Święto na Warmi i Mazurach?

Dawniej Warmiacy jako katolicy Święto Zmarłych obchodzili 1 listopada, a protestanccy Mazurzy w ostatnią niedzielę listopada. Poza innym dniem obchodzenia święta większych różnic pomiędzy obchodzeniem tego szczególnego dnia na Warmi i Mazurach nie było. W obu regionach ten czas był jednym z trzech dni w roku, obok Wigilii Bożego Narodzenia i Wielkanocy, kiedy na ziemi pojawiały się dusze zmarłych. Na odwiedziny tych co odeszli żyjący przede wszystkim sprzątali i dekorowali groby. Na naszych terenach charakterystyczne było układanie wzorków z białych kuleczek śnieguliczki, która w tym czasie owocuje. Kładziono też po kromce chleba na wszystkich mogiłach, by pojednać się ze zmarłymi. W domach przygotowywano poczęstunek i ławkę posypaną piaskiem przy piecu - chodziło o to, by po śladach poznać, czyja dusza odwiedziła rodzinę.